Dobra Wiedza

Właściwości orzeszków i oleju arachidowego

Pochodzenie

Powszechnie uważa się, że orzeszki ziemne (Arachis hypogaea L.) pochodzą z Brazylii. Jednak pierwsze wzmianki o nich pojawiały się już w 950 r p.n.e. w Afryce. Z botanicznego punktu widzenia orzeszki arachidowe należą do nasion roślin strączkowych i jak wszystkie należące do tej rodziny rośliny, charakteryzują się wysoką zawartością białka. Warto jednak wiedzieć, że arachidy zostały nazwane orzechami ze względu na wysoką zawartość kwasów tłuszczowych, która jest typowa dla tej grupy.

 

Wartość energetyczna i skład chemiczny (w 100 g)

Wartość energetyczna - 567 kalorii
Białko ogółem - 25,80 g
Tłuszcz - 49,24 g
Węglowodany - 16,13 g (w tym cukry proste 4,72 g)

 

Witaminy
Witamina B1 – 0,640 mg (RDA 1,1-1,3 mg)
Witamina B2 – 0,135 mg (RDA 1,1-1,3 mg)
Witamina B3 – 12,066 mg (RDA 14-16 mg)
Witamina B6 – 0,348 mg (RDA 1,3 mg)
Kwas foliowy (Witamina B9) – 240 µg (RDA 400 mg)
Witamina E – 8,33 mg (RDA9 – 10 mg)

 

Składniki mineralne
Wapń – 92 mg (RDA 1000 mg)
Żelazo – 4,58 mg (RDA 6-8 mg)
Magnez – 168 mg (RDA 265-330 mg)
Fosfor – 376 mg (RDA 580 mg)
Potas – 705 mg (RDA 4700 mg)
Sód – 18 mg (RDA 1300 – 1500 mg)
Cynk – 3,27 mg (RDA 8 – 11 mg)

 

RDA = Zalecane Dzienne Spożycie (ang. Recommended Daily Allowance)

Orzeszki cenione są przede wszystkim za wysoką zawartość błonnika, witaminy B3, kwasu foliowego, magnezu oraz żelaza.

 

Potencjalne właściwości zdrowotne orzeszków arachidowych:

  • łagodzą bóle migrenowe;
  • ułatwiają zasypianie i poprawiają jakość snu;
  • łagodzą skutki stresu;
  • zapobiegają nadciśnieniu, miażdżycy oraz chorobie wieńcowej;
  • zmniejszają ryzyko wystąpienia zawału serca i udaru mózgu;
  • obniżają poziom cholesterolu frakcji LDL;
  • obniżają ryzyko rozwoju cukrzycy typu II;
  • wspomagają pamięć i koncentrację;
  • korzystnie wpływają na potencję;
  • wspomagają funkcjonowanie układu sercowo-naczyniowego;
  • wspierają układ oddechowy;
  • zmniejszają ryzyko osteoporozy.

 

Orzeszki ziemne charakteryzują się wysoką zawartością oleju (45-56%). Ponadto, można uznać je za dobre źródło białka (Eshun i in. 2013). Do innych ważnych składników należą: resweratrol (mający korzystny wpływ na układ sercowo-naczyniowy), błonnik (który zmniejsza ryzyko wystąpienia niektórych nowotworów oraz stabilizuje stężenie glukozy we krwi), kwas foliowy (który zapobiega powstawaniu cewy nerwowej), witaminy i składniki mineralne (Chen i in. 2016) – wymienia Profesor Agnieszka Filipiak-Florkiewicz, z Wydziału Technologii Żywności Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie, członek Rady Ekspertów powołanej przez firmę Wawel.

 

Co ciekawe, według badań Amerykańskiej Peanut Council, olej z orzeszków ziemnych jest podobny do oliwy z oliwek pod względem proporcji kwasów tłuszczowych (Menon i in. 2016). Jednonienasycone kwasy tłuszczowe stanowią główną część (71,1%) kwasów tłuszczowych obecnych w oleju z orzeszków ziemnych (Orsavova i in. 2015; Shad i in. 2012). Oleje z dominującym w składzie kwasów tłuszczowych udziałem kwasu oleinowego charakteryzują się wysoką wartością żywieniową i stabilnością. W oleju arachidowym również dominuje kwas oleinowy – ok. 50%, następny pod względem zawartości jest kwas linolowy – ok. 30% i kwasy nasycone – ok. 20%. Badania przeprowadzone przez polskich naukowców dowodzą, że olej arachidowy odznacza się dużym stopniem akceptacji konsumenckiej (Wroniak i Cenkier 2015). Ponadto, olej ten odznacza się wysoką stabilnością oksydacyjną w teście Rancimat, (Wroniak i Łukasik, 2007; Wroniak i Cenkier 2015), który określa stabilność surowca poprzez wystawienie próbki na działanie podwyższonej temperatury i powietrza przepływającego przez próbkę. 

 

Badania wykazały, że orzeszki ziemne, masło orzechowe i olej arachidowy, podobnie jak inne orzechy, gdy są spożywane codziennie, znacznie zmniejszają ryzyko wystąpienia chorób serca (Settaluri i in. 2012) – podkreśla Profesor Filipiak-Florkiewicz. Jak zaznacza, to jeszcze nie koniec zalet – Olej z orzechów ziemnych ma także pozytywny wpływ nie tylko na profil lipidowy, ale także na ciśnienie krwi (Kumar i in., 2016). Konsumpcja oleju z orzechów ziemnych znacząco obniża poziom glukozy we krwi, peroksydacji lipidów oraz zwiększa stężenie przeciwutleniaczy u chorych na cukrzycę typu II. Ponadto stwierdzono, że fitosterole w oleju z orzechów ziemnych zmniejszają ryzyko raka (gruczołu krokowego, piersi, okrężnicy) (Menon i in. 2016).

 

Korzyści z pozytywnego oddziaływania orzeszków ziemnych i oleju arachidowego nie mogą być jednak udziałem wszystkich Konsumentów. Orzeszki ziemne i ich pochodne nie mogą być bowiem spożywane przez osoby z alergią na te składniki lub nietolerancją (Bloom i in. 2015; Prusak i in. 2014; Ukleja-Sokołowska i Bartuzi 2015). Dla przykładu, szacuje się, że w USA ten problem zdrowotny dotyka 0,8% dzieci i 0,6% dorosłych (Chen i in. 2016).

 

Kulinarne inspiracje

Orzechy ziemne są doskonałą przekąską, która szybko i skutecznie zaspokoi głód. Już niewielka ich garść, wywoła uczucie sytości i skutecznie zniechęci do podjadania między posiłkami, co jest niezwykle ważne dla osób dbających o linię.

 

Orzeszki arachidowe są niezwykle uniwersalne w kuchni – stanowią doskonały dodatek do owsianek, sałatek, dań obiadowych i wypieków.

Z arachidów, z niewielkim dodatkiem oleju, przygotujemy domowej roboty kremowe masło orzechowe, które możemy wykorzystać do przygotowania kanapek, wypełnienia naleśników czy stosować jako bazę kremu do ciasteczek lub ciast. Orzeszki ziemne dobrze sprawdzą się w daniach z kurczakiem, pomidorami oraz makaronem – dzięki ich wyjątkowemu aromatowi stworzymy oryginalny obiad dla całej rodziny.

 

Orzeszki arachidowe w produktach Wawel

Nikomu chyba nie trzeba przedstawiać Michałków Klasycznych z Wawelu – uwielbianych cukierków, które łączą w sobie wykwintną czekoladę, nutę pachnącego kakao oraz intensywne wnętrze pełne chrupiących orzeszków arachidowych – aż 26%! Cechuje je doskonały balans smaków oraz wyjątkowe połączenie różnych struktur. Michałki z Wawelu, zarówno te Klasyczne, jak i Białe, mają w swoim składzie aż 26% orzeszków, a w Michałkach Kokosowych, obok blisko 8% wiórków kokosowych, znajduje się ponad 12% orzeszków.

 

Miłośnicy czekolady mogą skusić się na tabliczkę Czekolady Michałki Klasyczne z dodatkiem 12,3% orzeszków. Wśród szerokiej oferty produktów Wawel znajdzie się również coś dla amatorów masła orzechowego – prawdziwy hit wśród wegan, ponieważ zawiera wyłącznie tłuszcze roślinne: czekolada Peanut Butter. W jej nadzieniu o smaku masła orzechowego znajdziemy blisko 20% orzeszków arachidowych.

 

Czy wiesz, że?

W Stanach Zjednoczonych orzeszki ziemne oraz masło orzechowe są niezwykle popularne. Samo spożycie orzeszków sięga rocznie ponad 600 tys. ton, a masło orzechowe jest nieodłącznym składnikiem kanapki PB&J (Peanut Butter and Jelly – czyli kanapki z masłem orzechowym, dżemem lub galaretką). Miłośnikiem tych oryginalnych słodkich kanapek był, uwielbiany nie tylko przez Amerykanów, Elvis Presley.

 

Olej arachidowy w kosmetyce

Olej arachidowy wykorzystywany jest również jako dodatek do kosmetyków, zwłaszcza tych przeznaczonych dla cery dojrzałej, ponieważ doskonale nawilża i ujędrnia skórę oraz spowalnia procesy jej starzenia się.

 

Witaminy i związki zawarte w orzeszkach niwelują działanie stresu oraz ułatwiają zasypianie. Warto sięgać po nie zarówno podczas migreny, jak i w trakcie bezsennej nocy.

 

Fistaszkami chętnie zajadają się kulturyści oraz osoby zajmujące się sportami sylwetkowymi, ponieważ zawierają one duże ilości argininy – aminokwasu odpowiedzialnego za zwiększenie masy mięśniowej.

 

Opracowano we współpracy z:

Dr hab. inż. Agnieszka Filipiak-Florkiewicz, prof. UR

Uniwersytet Rolniczy w Krakowie

Wydział Technologii Żywności

Katedra Technologii Gastronomicznej i Konsumpcji


Literatura

  1. Anna M. Prusak, Małgorzata Schlegel-Zawadzka, Annabelle Boulay, Gene Rowe. Characteristics of the peanut chain in Europe – Implications for peanut allergy. Acta Sci. Pol., Technol. Aliment. 13(3) 2014, 321-333.
  2. Binawara Bijendra Kumar, Bijaraniya Kuldeep, Chaturvedi Mukesh Kumar, Agarwal Nitesh. Effects of the peanut oil on blood lipid and blood pressure of healthy normolipidemic individuals. J. App. Med. Sci., July 2016; 4(7E):2607-2611. DOI: 10.21276/sjams.2016.4.7.65.
  3. Jana Orsavova, Ladislava Misurcova, Jarmila Vavra Ambrozova, Robert Vicha and Jiri Mlcek. Fatty Acids Composition of Vegetable Oils and Its Contribution to Dietary Energy Intake and Dependence of Cardiovascular Mortality on Dietary Intake of Fatty Acids. Int. J. Mol. Sci. 2015, 16, 12871-12890; doi:10.3390/ijms160612871.
  4. Małgorzata Wroniak, Jan Cenkier.  Porównanie cech sensorycznych, fizyko-chemicznych i stabilności oksydatywnej wybranych olejów tłoczonych na zimno. Zeszyty Problemowe Postępów Nauk Rolniczych nr 581, 2015, 123–133.
  5. Marty Blom, Astrid Kruizinga, Rene Crevel, Geert Houben. Risk assessment of peanut protein traces found in refined peanut oil . Clinical and Translational Allergy 2015, 5(Suppl 3):O13 http://www.ctajournal.com/content/5/S3/O13.
  6. Muhammad Aslam Shad, Humayun Pervez, Zafar Iqbal Zafar, Haq Nawaz And Hyder Khan. Physicochemical properties, fatty acid profile and antioxidant activity of peanut oil Pak. J. Bot., 44(1): 435-440, 2012.
  7. Natalia Ukleja-Sokołowska, Zbigniew Bartuzi. Alergia pokarmowa – sytuacja społeczna i prawna. Alergia Astma Immunologia 2015, 20 (2): 88-93.
  8. Triveni Menon ,Bharti Nawalpuri, Madhu Baghel, Kritika Sahni, Sanjana Singh, Kanika Gupta, Kanika Wadhwa, Priyanka, Oshima Sachin, Anju Kaicker, P. Hemalata Reddy, Nandita Narayanasamy.  Health Benefits of Olive Oil Versus Groundnut Oil Consumption.  DU Journal of Undergraduate Research and Innovation Volume 2 Issue 1 pp 211-217, 2016.
  9. V. S. Settaluri, C. V. K. Kandala, N. Puppala, J. Sundaram.Peanuts and Their Nutritional Aspects—A Review. Food and Nutrition Sciences, 2012, 3, 1644-1650; http://dx.doi.org/10.4236/fns.2012.312215.
  10. Guy Eshun, Emmanuel Adu Amankwah and John Barimah.  Nutrients content and lipid characterization of seed pastes of four selected peanut (Arachis hypogaea) varieties from Ghana. Afr. J. Food Sci. 2013. Vol. 7(10), pp. 75-81.
  11. Wroniak M., Łukasik D., 2007. Ocena stabilności oksydatywnej wybranych olejów spożywczych tłoczonych na zimno. ROŚLINY OLEISTE – OILSEED CROPS, XXVIII, 303-317.
  12. Xiaoping Chena, Hongjie Lib, Manish K. Pandeyc, Qingli Yangd, Xiyin Wangf, Vanika Gargc, Haifen Lia, Xiaoyuan Chid, Dadakhalandar Doddamanic, Yanbin Honga, Hari Upadhyayac, Hui Guof, Aamir W. Khanc, Fanghe Zhua,Xiaoyan Zhangb, Lijuan Pand, Gary J. Piercef, Guiyuan Zhoua, Katta A. V. S. Krishnamohanc, Mingna Chend, Ni Zhonga,Gaurav Agarwalc, Shuanzhu Lib, Annapurna Chitikinenic, Guo-Qiang Zhangg, Shivali Sharmac, Na Chend, Haiyan Liua,Pasupuleti Janilac, Shaoxiong Lia, Min Wangb, Tong Wangd, Jie Sund, Xingyu Lia, Chunyan Lib, Mian Wangd, Lina Yud,Shijie Wena, Sube Singhc, Zhen Yangd, Jinming Zhaob, Chushu Zhangd, Yue Yuh, Jie Bid, Xiaojun Zhange, Zhong-Jian Liug, Andrew H. Patersonf, Shuping Wangb, Xuanqiang Lianga, Rajeev K. Varshney and Shanlin Yud. Draft genome of the peanut A-genome progenitor (Arachis duranensis) provides insights into geocarpy, oil biosynthesis, and allergens PNAS | June 14, 2016 | vol. 113 | no. 24 | 6787 doi:10. 1073/pnas.1600899113/-/DCSupplemental.




Przeczytaj inne artykuły






Proszę obrócić telefon